Terug naar school na thuiszitten bij hoogbegaafdheid
Je kind is hoogbegaafd en zit thuis. Misschien door verveling, perfectionisme, overbelasting, sociale problemen of omdat school al langere tijd niet meer passend voelt.
Dan is teruggaan niet alleen een kwestie van weer een rooster volgen.
Eerst moet duidelijk zijn wat er precies vastliep en wat er bij terugkeer anders moet.
Begin niet meteen met een volledig rooster
Na langere uitval kan vijf dagen school direct te veel zijn.
Een eerste stap kan bijvoorbeeld zijn:
één vertrouwd vak;
een kort dagdeel;
starten op een rustig tijdstip;
werken op een rustige plek;
eerst alleen lessen volgen die goed aansluiten;
een verdiepend project op school doen.
Een kleine stap die lukt, geeft meer vertrouwen dan een groot schema dat opnieuw vastloopt.
Kijk naar de oorzaak van de uitval
Niet iedere hoogbegaafde jongere zit om dezelfde reden thuis.
Vraag samen met je kind en school:
Was er te weinig uitdaging?
Was er juist te veel druk?
Speelde perfectionisme mee?
Waren de schooldagen te lang?
Was er weinig aansluiting met klasgenoten?
Waren plannen en huiswerk juist moeilijk?
Voelde je kind zich voortdurend onbegrepen?
Speelde er nog iets anders, zoals angst, ADHD of autisme?
Hoe duidelijker de oorzaak, hoe gerichter de terugkeer kan worden opgebouwd.
Zorg voor passende uitdaging
Wanneer je kind is afgehaakt doordat school structureel te weinig uitdaging bood, heeft alleen terugkomen weinig zin.
Bespreek met school wat mogelijk is.
Denk aan:
minder herhaling;
compacten van lesstof;
verrijkingsopdrachten;
verdiepend werk;
eigen projecten;
versnellen waar dat passend is;
meer keuzevrijheid binnen opdrachten.
Meer werk is niet automatisch meer uitdaging.
Een extra stapel van dezelfde opdrachten lost verveling meestal niet op.
Houd ook rekening met belasting
Hoogbegaafd betekent niet dat een jongere onbeperkt belastbaar is.
Een kind kan cognitief veel aankunnen en toch moeite hebben met:
drukke gangen;
lange schooldagen;
sociale situaties;
voortdurend schakelen;
groepsopdrachten;
onverwachte veranderingen;
een volle planning.
Kijk daarom niet alleen naar het niveau van de lesstof, maar naar de hele schooldag.
Maak afspraken over perfectionisme
Voor sommige jongeren wordt terugkeer spannend omdat ze denken dat ze direct alles moeten kunnen inhalen of opnieuw op hoog niveau moeten presteren.
Maak met school duidelijke afspraken:
welke achterstanden echt moeten worden ingehaald;
wat kan vervallen;
welke toetsen later kunnen;
welke opdrachten prioriteit hebben;
wanneer ‘goed genoeg’ ook echt goed genoeg is.
De eerste periode hoeft niet te draaien om bewijzen wat je kind allemaal kan.
Eerst moet school weer haalbaar worden.
Spreek één vast aanspreekpunt af
Zorg dat je kind niet bij iedere docent opnieuw hoeft uit te leggen wat er speelt.
Spreek één vaste medewerker af, bijvoorbeeld de mentor, leerlingbegeleider of zorgcoördinator.
Leg vast:
hoe vaak er contact is;
wat je kind kan doen als het vastloopt;
wie afspraken met andere docenten afstemt;
wie het overzicht bewaakt.
Dat voorkomt dat verschillende docenten verschillende verwachtingen hebben.
Betrek je puber bij het plan
Vraag niet alleen wat volwassenen denken dat goed is.
Vraag je kind zelf:
Welke lessen wil je als eerste proberen?
Welke docent voelt veilig?
Welke opdrachten zijn wél interessant?
Waar raak je het meest op leeg?
Wat zou school anders moeten doen?
Waaraan merk je dat het te veel wordt?
Je kind hoeft het plan niet zelf te maken, maar de terugkeer moet wel aansluiten bij hoe het school ervaart.
Bouw pas verder op als het stabiel gaat
Kijk niet alleen naar aanwezigheid.
Let ook op:
hoeveel spanning er vooraf is;
hoe moe je kind thuiskomt;
of de motivatie langzaam terugkomt;
of school de gemaakte afspraken nakomt;
of er voldoende uitdaging is;
hoeveel herstel je kind nodig heeft.
Als één ochtend al zorgt voor volledige uitputting, is meer uren toevoegen waarschijnlijk nog te vroeg.
Als het opnieuw vastloopt
Een terugval betekent niet automatisch dat de terugkeer mislukt is.
Kijk opnieuw naar wat er gebeurde.
Was de stap te groot? Was er toch te weinig uitdaging? Waren de verwachtingen onduidelijk? Speelde perfectionisme opnieuw op? Of bleek er een ander probleem onder te zitten?
Pas het plan aan voordat je verder uitbreidt.
Leg afspraken schriftelijk vast
Zet minimaal op papier:
het tijdelijke rooster;
welke lessen gevolgd worden;
welke aanpassingen gelden;
wie het aanspreekpunt is;
hoe achterstanden worden aangepakt;
welke verrijking of verdieping wordt aangeboden;
wanneer jullie evalueren;
wanneer uitbreiding wordt besproken.
Zo weet iedereen waar hij aan toe is.
Terugkeer moet weer perspectief geven
Het doel is niet alleen dat je kind weer in een klaslokaal zit.
Je wilt dat je kind opnieuw ervaart dat leren interessant kan zijn, dat fouten maken mag en dat school niet iedere dag energie hoeft te kosten zonder iets terug te geven.
Daarom is de belangrijkste vraag bij iedere stap:
Helpt dit mijn kind om onderwijs weer vol te houden?
Zo ja, bouw rustig verder.
Zo nee, kijk eerst wat er aangepast moet worden.
Wil je meer lezen over waarom hoogbegaafde jongeren kunnen vastlopen op school?