Motorische faalangst bij jongeren: herkennen en aanpakken
Niet iedere jongere met faalangst is bang voor een toets. Sommige jongeren raken juist in paniek wanneer ze iets moeten laten zien. Een oefening tijdens gym, een praktijkles, muziek, techniek of een demonstratie voor de klas kan zoveel spanning geven dat je kind liever helemaal niet meer meedoet.
Motorische faalangst draait om de angst om zichtbaar te falen tijdens een praktische opdracht. Die angst kan ervoor zorgen dat een jongere lessen gaat vermijden en uiteindelijk zelfs thuis komt te zitten.
Op deze pagina lees je hoe je motorische faalangst herkent, waardoor deze ontstaat en wat ouders en school kunnen doen om de spanning stap voor stap te verminderen.
Op deze pagina
Wat is motorische faalangst?
Hoe herken je motorische faalangst?
Waarom kan motorische faalangst leiden tot thuiszitten?
Waardoor ontstaat motorische faalangst?
Wat kun je als ouder doen?
Wat kan school doen?
Wanneer is professionele hulp nodig?
Wat is motorische faalangst?
Motorische faalangst is de angst om fouten te maken tijdens een praktische of lichamelijke activiteit waarbij anderen meekijken.
Denk bijvoorbeeld aan:
gym
zwemles
dans
muziek
techniek
handvaardigheid
koken
praktijkvakken
Het gaat niet om niet willen bewegen. De angst zit vooral in het gevoel dat anderen zien wanneer iets niet lukt.
Je kind denkt bijvoorbeeld:
"Straks val ik."
"Ik ben de slechtste van de klas."
"Ze lachen me uit."
"Ik kan dit toch niet."
Daardoor wordt de spanning zo groot dat bewegen juist moeilijker wordt. De angst lijkt zichzelf daarmee te bevestigen.
Motorische faalangst is één van de drie belangrijkste vormen van faalangst. Lees voor het complete overzicht ook Faalangst bij kinderen en jongeren: signalen, oorzaken en wat je kunt doen.
Hoe herken je motorische faalangst?
Motorische faalangst wordt regelmatig aangezien voor luiheid of geen zin hebben in gym. Toch zit er vaak iets heel anders achter.
Je kind wil niet naar gym
Iedere gymles zorgt voor spanning. Je kind probeert een briefje te regelen, meldt zich ziek of vraagt of het een andere opdracht mag doen.
Je kind durft nieuwe oefeningen niet te proberen
Zelfs wanneer een oefening veilig is, blijft je kind twijfelen.
Niet omdat het niet wil leren, maar omdat het bang is om te falen.
Je kind kijkt vooral naar anderen
In plaats van bezig te zijn met de opdracht let je kind voortdurend op klasgenoten.
"Lachen ze?"
"Kijken ze naar mij?"
"Ben ik de enige die dit niet kan?"
Je kind geeft snel op
Na één mislukte poging wil je kind stoppen.
Niet omdat het onmogelijk is, maar omdat één fout voelt als bewijs dat het nooit zal lukken.
Je kind vergelijkt zichzelf voortdurend
"Iedereen kan dit."
"Ik ben de slechtste."
"Ik ben hier niet goed genoeg voor."
Die gedachten zorgen ervoor dat de spanning alleen maar groter wordt.
Je kind wordt boos of verdrietig
Sommige jongeren reageren met boosheid wanneer iets niet lukt.
Anderen beginnen te huilen of trekken zich volledig terug.
Achter die reactie zit vaak schaamte.
Waarom kan motorische faalangst leiden tot thuiszitten?
Gym en praktijklessen zijn vaak momenten waarop jongeren zichtbaar moeten presteren.
Iedereen kijkt.
Iedereen doet mee.
Fouten zijn direct zichtbaar.
Voor een jongere met motorische faalangst kan dat voelen alsof hij voortdurend wordt beoordeeld.
In het begin wordt misschien alleen gym vermeden.
Later ook techniek.
Daarna de hele schooldag.
Iedere keer dat je kind thuisblijft, verdwijnt de spanning tijdelijk.
Maar de volgende gymles komt weer dichterbij.
Daardoor groeit de angst steeds verder.
Na verloop van tijd kan school volledig gekoppeld raken aan spanning en schaamte.
Lees ook: Kind wil niet naar school: wat kun je doen?
Waardoor ontstaat motorische faalangst?
Motorische faalangst heeft meestal meerdere oorzaken.
Denk aan:
uitgelachen worden tijdens gym
vaak als laatste gekozen worden
veel vergelijken met anderen
een negatieve ervaring tijdens sport
weinig zelfvertrouwen
perfectionisme
onveilige groepssfeer
een blessure
problemen met de motorische ontwikkeling
Soms speelt overprikkeling of een ontwikkelingsstoornis ook een rol.
Daarom is het belangrijk om niet alleen naar het gedrag te kijken, maar vooral naar de oorzaak van de angst.
Wat kun je als ouder doen?
Erken de spanning
Zeg niet dat gym "maar een spelletje" is.
Voor jouw kind voelt de spanning echt.
Vraag wat er precies moeilijk is.
Focus op vooruitgang
Niet op winnen.
Niet op cijfers.
Maar op de stap die vandaag lukt.
Misschien is dat alleen al meedoen aan de warming-up.
Vergelijk je kind niet
Iedere jongere ontwikkelt zich anders.
Vergelijk je kind niet met broers, zussen of klasgenoten.
Dat vergroot de druk vaak alleen maar.
Stimuleer bewegen zonder prestatiedruk
Een wandeling.
Fietsen.
Zwemmen.
Trampoline springen.
Samen voetballen.
Zo blijft bewegen leuk zonder dat er een publiek meekijkt.
Wat kan school doen?
School kan veel betekenen.
Geef ruimte om te oefenen
Laat een nieuwe oefening eerst individueel proberen.
Daarna pas in de groep.
Vermijd onnodige publieke beoordelingen
Niet iedere oefening hoeft voor de hele klas voorgedaan te worden.
Kijk naar inzet
Niet alleen naar het resultaat.
Een jongere die ondanks veel spanning toch meedoet, verdient waardering.
Zorg voor een veilige sfeer
Uitlachen, opmerkingen maken of steeds als laatste gekozen worden mogen nooit normaal worden.
Een veilige groep is belangrijker dan een perfect uitgevoerde gymles.
Lees ook: Wat kan school doen bij faalangst?
Wanneer is professionele hulp nodig?
Zoek hulp wanneer je merkt dat de angst steeds groter wordt.
Bijvoorbeeld wanneer je kind:
regelmatig lessen vermijdt
paniek ervaart tijdens praktijkvakken
ook buiten school niet meer durft te sporten
zich steeds negatiever over zichzelf uitlaat
steeds meer situaties gaat vermijden
De huisarts of jeugdarts kan samen met jullie bekijken welke ondersteuning passend is.
Praktische hulpmiddelen
Sommige hulpmiddelen kunnen helpen om spanning te verminderen of meer zelfvertrouwen op te bouwen.
Bekijk ook:
10 beste hulpmiddelen voor jongeren met faalangst die thuiszitten.
Dit artikel bevat affiliate links naar Bol.com. Wanneer je via een van deze links iets koopt, ontvangt Thuiszitterskompas.nl mogelijk een kleine commissie. Jij betaalt niets extra.
Veelgestelde vragen
Is motorische faalangst hetzelfde als onhandig zijn?
Nee. Een jongere kan motorisch heel vaardig zijn en toch bang zijn om fouten te maken wanneer anderen kijken.
Kan motorische faalangst leiden tot thuiszitten?
Ja. Wanneer gym, praktijklessen of andere activiteiten veel spanning oproepen, kan een jongere steeds meer lessen gaan vermijden.
Helpt vrijstelling van gym?
Soms is een tijdelijke aanpassing nodig. Een blijvende vrijstelling lost de angst meestal niet op. Kleine, haalbare stappen werken vaak beter.
Gaat motorische faalangst vanzelf over?
Niet altijd. Zonder passende begeleiding kan de angst juist groter worden doordat steeds meer situaties worden vermeden.
Lees ook
Faalangst bij kinderen en jongeren: signalen, oorzaken en wat je kunt doen
Cognitieve faalangst bij jongeren
Sociale faalangst bij jongeren
Kind wil niet naar school: wat kun je doen?
10 beste hulpmiddelen voor jongeren met faalangst die thuiszitten